DERNEĞİN KURULUŞ ÖYKÜSÜ VE AMACI

 

 

1921–1922 yıllarında Tavşanlı ve Havalisi yaklaşık bir yıl, bir ay, yirmi gün Yunan işgalini yaşamıştır. Bu işgal sırasında cephe gerisinde, Garp Cephesi Komutanlığı emrinde, gayri nizami harp yapan Demirci Kaymakamı (Akıncı Müfreze Komutanı) İbrahim Ethem Beyin raporuna göre Tavşanlı Havalisinde yedi aylık sürede direniş hareketi gözlenmemiştir. Tespit edilen işgale karşı ilk harekât dokuzuncu ayındaki Emet Hükümet Konağı baskınıdır. Alabardalı Kabakçı Salih Efe ve Çetesi 24 Nisan 1922’de Yunanlıların esir ettiği Emetlileri esaretten kurtarmıştır. Bu olay sonrası Cevizderesi pususu ile Yunanlılara zarar verilmesi, Yunanlılar tarafından daha büyük kuvvetle bunun intikamının alınmasından sonra çete savaşları vur-kaç nedeniyle tüm Tavşanlı Havalisine sıçramıştır. Derbentte yaşanan olaylar Kabakçı Salih Efe ve Çetesinin Yunanlılarla devam eden vur-kaç olayları nedeniyle meydana gelmiştir.

 

Yörede işgal ve İstiklal Savaşında Emet ve Derbent olayları en önemli direniş ve kahramanlık olaylarıdır. Her iki olayda da çete ile birlikte yerli halkın direnişe katılması ve şehit olmaları vardır.

 

Emet ve Cevizdere Şehitleri için, Cevizdere Şehitleri Anıtı yapılarak milletimiz ve devletimiz borcunu ödemiştir.

 

Tavşanlı halkı ve basın, Derbent olaylarını unutamadığını çeşitli vesilelerle göstermiştir. 19 Temmuz 1982 tarihinde Bizim Tavşanlı Gazetesi “Bundan 60 yıl önce Yunan işgali Kuvvetleri Tavşanlı’ya bağlı Derbent Köyünde 17 vatandaşımızı diri diri yaktı.” yazısı ile rahmetli Moymullu Ali Pınar’ın günlükleri arasından oğlu Salim Pınar tarafından bulunan “Derbent Şehitleri” listesi buna örnektir.

 

Basının ve halkın ilgisi ile birlikte, 80’li yıllarda Derbent Muhtarı olan Emin Akdoğan şehitlik yapılması için birçok zeminde girişimlerde bulunmuş ve yapabileceklerini yapmıştır. Kamu kuruluşları nezdinde gösterdiği çabalar sırasında Derbent'te yaşananların “Yunan fecali sırasında tesadüfen öldürülen köylüler” olduğu inancında olan siyasilerin duyarsızlığı ile karşılaşılmıştır.

 

Bazı yazarlar ve gazeteciler bu konunun takipçisi oluşlardır. Örneğin: Fevzi Coşgun 1997’de yayınlanan “Tavşanlı’da Zaman” isimli eserinde konuya özel bir duyarlılık göstererek Derbent Köyü eski muhtarı Böceklerin Ayen Saadettin Ceylan ile Derbent Şehitleri, Gazileri ve Bombacı Eyüp Efe ile ilgili röportajı yayınlanmıştır. Gazeteci Bülent Alpagut’un Tavşanlı’da yayınlanan bir gazetedeki köşe yazısında yetkililere ve Derbent Muhtarlığına adeta haykırarak, mealen, olayın üzerinden 82 yıl geçmesine rağmen Derbent Şehitlerine hala bir anıt yapılamıyorsa, kendisi Derbent’e gelerek, keser, testere ve tahta ile kalıbını çakarak bu anıtı kendi yapacağını, elbet kendine yardımcı olacak bir kaç köylü çıkacağını bildirmiştir.

 

Gazeteci Bülent Alpagut’un yazısının yayınlanmasından birkaç ay önce, çocukluğu Derbent ve yöre tarihi ile ilgili hikâyeleri dinleyerek geçmiş, yöre tarih ve kültürü ile ilgili birçok araştırması olan Derbentli Dişhekimi Recep Aydoğdu ile yeni seçilen köy muhtarı Ahmet Uludağ ve ihtiyar heyeti el ele vermişlerdir. Yöre tarihi ve kültürü ile ilgili birçok radyo ve TV programı yapılmış, tüm Derbentlilerin çabaları, yakın çevredeki köy, belde ve illerden gelen seçkin misafirler, üniversite öğretim üyeleri, sanatçı, sporcu ve folklorcuların katkılarıyla 6.000–10.000 katılımlı şenlikler tertiplenmiştir (Kuruluş Kurtuluş Köse Mihal Gazi Şenlikleri). Derbent Köyünün tanıtımı yapılmış, çalışmalar sonunda Derbent, Tavşanlı’nın örnek köyü seçilmiştir.

 

Yayınlanan ve ilgililere, siyasilere ulaştırılan araştırma yazılarından biri de “ İstiklal Savaşında Derbent Köyü” dür. Dt. Recep Aydoğdu tarafından hazırlanan bu çalışma ile birlikte Derbent Köyünde yapılması hayal edilenler, eski Adalet ve Kalkınma Partisi Tavşanlı İlçe Başkanı Mümtaz Serdaroğlu ile paylaşılmıştır. Aynı duygu ve düşüncelere sahip Sayın Serdaroğlu’nun ilgi, destek ve yardımlarıyla Kütahya İl Özel İdaresinin hamiliği ile Derbent Şehitleri ve Etnografya Müzesi restorasyonu devam etmektedir.

Derbent’te ve Tavşanlı Havalisinde bu işlerin belirli bir disiplin içerisinde gönüllü kişilerin üyeliği ile kurulacak dernek tarafından yürütülmesinin uygun olacağı düşüncesiyle “ Tavşanlı Havalisi ve Derbent Şehitleri Derneği” (TAVDER) kurulmuştur. Derneğin amacı dernek tüzüğünün 3. Maddesinde aşağıdaki gibi açıklanmıştır:

 

 

Dernek Tüzüğü Madde 3:

 

DERNEĞİN AMACI VE BU AMACI GERÇEKLEŞTİRMEK İÇİN DERNEKÇE SÜRDÜRÜLECEK ÇALIŞMA KONULARI VE ÇALIŞMA BİÇİMLERİ VE FAALİYET ALANI:

 

Türk toplumunda çok özel bir yeri olan vatan sevgisi, şehitlik, gazilik ile bunları kapsayan milli ve manevi değerlerin önemini pekiştirmek ve artırmak, eski zamandan beri toplumca yaşadığımız sevinçli ve hüzünlü olayları anmak, paylaşmak ve ders çıkarmak. Ülkesiyle ve milletiyle bölünmez bir bütün olduğumuzu göstermek. Ülkemizin bekasını temin etmede bilinçli yeni nesiller yetiştirmek için; şenlikler, oyunlar, anma törenleri, konferans ve paneller, toplantılar, sergiler, spor müsabakaları düzenlemek.

 

Devlette devamlılık esasına göre; kuruluş döneminden kurtuluş savaşına, kurtuluş savaşından bugüne Tavşanlı Havalisinde(n), Derbent Köyünde(n) şehit düşen, gazi olanların anısını yaşatacağı benimsenen, kabul edilen yerlerin, şehit mezarlarının restorasyonunu, bakım onarımını yapmak, anıt yapmak, bu gibi yerlere uygun çevre düzenlemeleri, plaket ve tabelalar yapmak. Bu amaçla görev alanlarına giren Kamu Kurum ve Kuruluşları ile ortak projeler yürütmek.

 

Benzer amaçlı dernekler, vakıflar ve hayır kurumlarından, işçi ve işveren sendikalarından yardım alabilmek ya da yardım edebilmek.

 

Şehit ve gazilerin eş usul ve füruna, düşkünlere; doğum gideri, cenaze gideri, tedavi gideri, sünnet ve evlilik yardımı vermek, ziyaret etmek, öğrenim bursu veya öğrenim yardımı vermek. Bu kişilere hayatlarını idame etmelerini kolaylaştıracak yardımlarda bulunmak. Bu amaçlarla tüzel ve gerçek kişilerle temas kurmak, koordinasyon sağlamak, yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaşmasına aracılık etmek mesleki bilgi ve beceri kazanma, topluma faydalı olma, boş vakitleri faydalı değerlendirme amaçlı kurs ve etkinlikler düzenlemek veya düzenlemesi için görev alanına giren Kamu Kurum ve Kuruluşlar ile birlikte çalışmak, iş bulmada ihtiyaç sahiplerine yardımcı olmak.

 

 

Tüzükte görüldüğü gibi dernek, Derbent Köyünde Kuruluş Döneminde ilk şehit olan Köse Mihal Gaziyi Anma Şenlikleri dahil olmak üzere şenlik, anma töreni gibi bir çok faaliyet yapabilecek, şehit ve gazi yakınlarına, düşkünlere, öğrencilere çeşitli yardımlar yapabilecek, şehitlik, anıt, anı yaşatma yerleri yaptırabilecek, bu konuda görev alanına giren kamu kurum ve kuruluşları ve benzer amaçlı kuruluşlar ile Köy Muhtarlığı ile birlikte çalışacaklardır.

 

Dernek tüzüğünün 3. Maddesi ikinci paragrafında görüldüğü gibi;

 

Devlette devamlılık esasına göre Kuruluş Döneminden Kurtuluş Savaşına, Kurtuluş Savaşından bugüne diye tarif edilen Şehit ve Gazilerimizin anısının yaşatılması için;

 

1-Köse Mihal Gazi Türbesi Derbent Köyünde Kuruluş döneminde şehit olup, inanışa göre şehit olduğu yerde defnedilen Kuruluş Dönemi Komutanın türbesinin şanına uygun olarak yapılabilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığının yetkili birimleri ile temasa geçilmesi.

 

2-Köse Mihal Gaziyi Anma Şenlikleri:

2005 yılında altı bin, 2006 yılında onbin kişinin katılımıyla tertiplenen şenliklerin dernek tüzüğüne göre bundan sonra Derbent Köyü Muhtarlığıyla birlikte dernek tarafından yapılması.

 

3-İstiklal Savaşı Derbent Şehitliğinin restorasyonu:

Bugüne kadar köy imkânlarıyla sadece köfeke kaya taş duvar ile çevrili şehitliğin restorasyonu için Tavşanlı Belediyesi İle temaslara geçilmiş, şehitlik peyzaj projesi çizdirilmiştir. Bu projeye göre Tavşanlı Belediyesi tarafından şehitlik restore edilecektir. Şehitlik alanı yaklaşık 185 metrekaredir.

 

4-Derbent Şehitler ve Etnografya Müzesinin (Derbent Şehitlerinin olduğu yer) yapımına Kütahya İl Özel İdare tarafından devam edilmektedir. Yaklaşık 240 metrekare alan üzerindedir. 1922 yılında 16 Derbent Şehidinin yakıldığı bu yerdeki “Ahmet Ceylan Evi”(Uyuzlu Ahmet Ağanın Evi) 17 Mirasçının 14’ü tarafından köy tüzel kişiliğine bağışlanmıştır. Bağışçı mirasçılardan Allah razı olsun. Uyuzlu Ahmet Ağa ve eşi İzade Hanımın mekânı cennet olsun. Bağış yapmayan üç mirasçının ücreti ödenmiştir. Köy muhtarı Ahmet Uludağ’ın bildirdiğine göre; anıt müze restorasyon sırasında binanın güney tarafındaki duvarının iç kısmında bina temeline yakın derinlikte yangın kalıntısına rastlanmıştır.

 

5- Derbent Şehit Ve Gaziler ile Bombacı Eyüp Efe Anıtı: Derbent Köyünü üstünde Kıran mevkiine yaklaşık 850 metrekare alan üzerine Bombacı Eyüp Efenin, Derbentte yakılarak şehit edilen 16 şehidin ve dıştan yardım almadan köyünü düşman işgalinden kurtaran isimsiz gazilerin anısını yaşatacak anıt yapılması, anıta Tavşanlı-Harmancık devlet yolundan görülecek yükseklikteki direğe büyükçe Türk Bayrağı asılması.

TAVDER

Tavşanlı Havalisi ve Derbent Şehitler Derneği

© 2007 - 2016  tavder.org